BEKİR ÖZCAN
Köşe Yazarı
BEKİR ÖZCAN
 

Alo 190 Fetva Hattı Sıkça Sorulanlar

Ramazan ayının girmesiyle beraber doğal olarak oruç ile ilgili konularda doğru bilgi edinme ihtiyacı doğmaktadır. Diyanet işleri başkanlığımızın 2012 yılından beri hizmet verdiği Fetva hattı vatandaşlarımızın bu konuda ki ihtiyacına cevap vermektedir. 2021 yılından bu yana ise ülke geneline “Alo 190 Fetva Hattı” genel çağrı merkezi sistemiyle hizmet vermekte iken günlük 3-4 bin soru bu hat üzerinden cevaplanmaktadır. Bu rakam ramazan günlerinde 13 bini bulabilmektedir.   Hemen hemen her yıl özellikle Ramazan ve Kurban mevsiminde benzer sorular gelmekle beraber akla gelebilecek her türlü dini, tıbbi, örfi, mali, ticari konularda yetkili ağızdan İslam hukukuna göre güncel cevaplar verilmektedir. Bunlardan siz okuyucularımızın da bilmek isteyebileceği gelen sorulardan bazılarını (fitre, fidye, zekat, niyet, sahur, imsak, iftar, tedavi, mazeret, keffaret, kaza vb.) buradan sizlerle paylaşmak isterim. Orucu bozmayan durumlar : Gıda (vitamin,tuz,serum) ve keyif verici (nikotin,esrar) olmayan enjeksiyonlar. Astım ve Koah Hastalarının kullandığı spreyler. Göz, kulak ve burun damlası kullanmak. Zarında delik bulunmayanların kulak yıkatması. Dil altı hapı kullanmak. İdrar kanalını görüntüleme, idrar kanalına ilâç akıtmak. Makat veya kadının üreme organından ultrason çektirmek. Su, yağ vb. gıda özelliği taşıyan başka bir maddenin vücuda girmemesi kaydıyla endoskopi, kolonoskopi yaptırmak. Lokal anestezi uygulamak. Makattan ve kadının üreme organından fitil kullanmak. Suyun bağırsaklara verilmesinden sonra bekletilmeden bağırsakların hemen temizlenmesi kaydıyla lavman yaptırmak. Hastaya herhangi bir sıvı maddesi verilmeden hemodiyaliz yaptırmak. Anjiyo, biyopsi yaptırmak. Kan vermek, hacamat yaptırmak. Merhem sürmek, vücuda takviye içermeyen ilâçlı bant yapıştırmak. Ağız dolusu bile olsa kendi isteğiyle olmaksızın kusmak. Balgam veya burun akıntısını yutmak. Ağzı çalkaladıktan sonra kalan yaşlığı tükürükle yutmak. Boğazına su kaçmamak kaydıyla serinlemek için yıkanmak veya yüzmek. Suyla ıslatılmış bile olsa misvak veya diş fırçası kullanmak. Sürme çekmek. Güzel koku sürünmek veya koklamak. Cünüp olarak veya hayız yahut nifas kanı gece kesildiği halde gusül abdesti almadan oruca başlamak. Boşalma olmadan eşini öpmek. Unutarak oruç yasaklarını ihlâl etmek. Boğaza ulaşan maddeler yutulmadığı takdirde dolgu yaptırmak, diş çektirmek, gargara yapmak, ağızda lokal tedavi için kullanılan sprey kullanmak. Oruçlu iken ihtilam olmak.. orucu bozmayan durumlardandır. *Ramazanın başında niyet almak gerekmekle beraber hergün niyetin dille söylenmesi şart değildir. Orucun vakti niyetle değil, imsakla başladığından niyet imsaktan önce de alınabilir. Sahur için saat kurmak vb. gibi her türlü hazırlık kalbi niyeti ifade eder. Orucu bozan durumlar : İmsak henüz kesilmedi zannı ile veya iftar ezanı okundu zannederek yeme-içme. Hata ile ağza burna kulağa veya mideye su ve benzerinin kaçması. Dişinde kalan nohut tanesi kadar bir şeyi yutmak. Vitamin, serum veya kan iğnesi yaptırmak. Eşiyle aşırı mubaşeretten dolayı ilişki olmaksızın boşalma veya el ile boşalma. Yenmesi mutad olmayan birşeyi (taş,toprak,demir) yemek. Zorla oruç bozmaya zorlanmak. Abdeste, gusülde veya yağmulu havada istemeden boğaza su kaçması orucu bozan durumlardandır. Not : Oruçlu iken oruçlu olduğunu unutarak yapılan yasaklar ; af kapsamında.. Hataen-yanlışlıkla yapılanlar ; kaza kapsamında.. Zannederek-sanılarak yapılan yasaklar ; yine kaza kapsamında.. Bile bile kasıtlı olarak yapılan yasaklar ise ; keffaret kapsamında değerlendirilir. *Gündüz oruçlu iken adet görmeye başlayan kadın yer-içerken, adetliyken gündüz temizlenen kadın ise oruçlu gibi davranır. *Orucu kazaya kalan kişi, iftara kadar yine oruçlu gibi davranması vaciptir. Fitre, Fidye, Zekat   Sıklıkla karıştırılan bu üç terimin arasında ortak konularla beraber ayrıldığı bariz farklar vardır. Örneğin ; Fitre ve fidyenin miktarı güncel 130 tl. dir. Zekâtın miktarı ise sabit 1/40 dır. Fitre ve fidye doğrudan ramazan ile alakalı iken, zekat ise sadece elde bulunan mal ile alakalıdır. Fitrenin Ramazan dan önce verilebilmesi ihtiyaca binaen caiz iken, henüz gelmemiş Ramazan orucunun fidyesi önceden verilemez. Fitre bayramdan önce verilmeli iken, fidye ise Ramazan’ın başlamasıyla verilebileceği gibi, Ramazan’ın içinde veya sonra da verilebilir. Bununla beraber her üçü için de sarf-harcama yerleri aynıdır ; Bakmakla yükümlü olduğu eşi, usulü (üst soy) furu’u (alt soy) ve zenginler haricindeki fakirlere verilmelidir. Bu sayılanlar verilemez.   Fitre : İnsan olarak yaratılmanın ve Ramazan orucunu tutup bayrama ulaşmanın bir şükrü olarak, dinen zengin olup Ramazan ayının sonuna yetişen Müslümanların, fakir ve muhtaç kimselere vermesi vacip olan bir sadakadır. Fıtır sadakası, Kelle sadakası da denilmektedir. Fitrenin vacip olma sebebi sağ olarak bayrama kavuşmaktır.   Bayram günü veya daha sonra da verilebilir. Ancak, en güzeli bayramdan evvel verilmesidir. Şâfiî mezhebine göre ise farzdır ve bununla yükümlü olmak için nisap miktarı mala sahip olmak şart değildir.   Fitre ve fidye miktarı yaşanılan bölgenin şartlarına göre bir kişiyi bir gün (iki öğün) doyuracak miktarda belirlenir. Bu miktar, yoksul birinin dahi verebileceği fitrenin asgari ölçüsü olup güncel lokanta menüsü veya asgari ücret miktarı ile karşılaştırılmamalıdır.   Dinen zengin olan(nisaba malik) ve ramazanın sonuna ulaşan Müslümanlar, kendileri ve küçük çocukları adına fitre vermekle yükümlüdür. Kişinin anne-babası, büyük çocukları, karısı, kardeşleri ve diğer yakınları için fitre ödeme zorunluluğu yoktur. Bunlar kendileri ödemelidirler. Dinen zengin sayılan kadın, kocası olsada olmasa da fitre ve zekatını kendisi vermekle yükümlüdür.   Fidye : Ramazan' da oruç tutamayacak kadar düşkün veya hasta olup ileride iyileşme ihtimali de olmayan ağır kronik hastalar ile oruç tutamayacak kadar yaşlı olanların, tutamadıkları gün adedince vermesi gereken miktardır. Fidye, oruç keffareti olarak da bilinir.   Sağlığı yerinde olup da orucunu bir mazeretten dolayı tutmayanlar fidye veremezler, sadece kaza edebilirler. Fidye, orucu tutamayıp kaza da edemeyecek durumda hasta-zayıf olanlar içindir. Fidye verecek kadar maddi gücü olmayanlar ise dinen sorumlu olmazlar.   Oruç tut(a)mamış ve kaza etmeden önce oruç tutmaya mâni bir hastalığa yakalanmış veya ölüm döşeğine düşmüş kimseler ölmeden önce af dileyip oruç borçları içinde fidye vermeli veya ödenmesi için vasiyette bulunmalıdırlar. Vasiyette bulunulmayan dini borçlar varislerce ödenmek zorunda değildir.   Zekat : Zenginlik ölçüsü olan nisaba (temel ihtiyaçlarının ve bir yıllık borçlarının dışında nisap miktarı (80,18 gr. altın veya bu değerde ki döviz-ticari mal) sahip kişilerin üzerinden bir kameri yıl geçtikten sonra vermesi gereken 1/40 oranında farz olan miktardır.   Geçmiş yılların zekatı verileceği gibi gelecek yılların zekatı da tahminen hesaplanıp verilebilir. Hesap eksik çıkarsa üzerine ilave edilir. Zekata engel olan vadeli borçlardan sadece o yıla ait olan borç miktarı düşülür. Zekat fitre veya fidye verirken alanın bilmesi/söylenmesi gerekmeyip, verenin bilmesi/niyeti yeterlidir. Temlik (kabz) şartı olduğundan dolayı vakıflara, toplu davetlere, yurtlara, kurum ve kuruluşlara bizzat verilemez. Vekalet yoluyla güvenilir vakıf ve dernekler aracılığıyla yakın-uzak memleketlere gönderilebilir. Alan kişinin muhtaç olduğu biliniyor veya araştırılmış olmalıdır. Aksi halde zekatı geçerli olmaz tekrar verilmesi gerekir. Fitre, fidye ve zekat  kimlere verilebilir ?    Zekât verilebilen kişilere fitre ve fidye de verilebilir. Bakmakla yükümlü olduğumuz eş, anne baba ve dedelerle çocuk ve torunların dışında kalan kardeş, teyze, dayı, amca, hala ve onların çocukları, gelin, damat, kayınpeder ve kayınvalide gibi akrabalar zengin değillerse kendilerine zekât, fitre ve fidye verilebilir.   Fidyelerin tamamı bir fakire topluca verilebileceği gibi, ayrı ayrı fakirlere de verilebilir. Ancak tek bir fidyenin(130tl) bölüştürülmesi uygun değildir.  Öğrenci, dinen zengin sayılmıyorsa ve buluğ çağına ulaşmışsa fitre ve zekât alabilir. Buluğ çağına ermemiş çocuklar babalarına tabi olduklarından babaları fakir değilse zekât alamazlar. *İslam ilmihali / Diyanet işleri başkanlığı  *Fetvalar / Din işleri yüksek kurulu
Ekleme Tarihi: 02 Nisan 2024 - Salı

Alo 190 Fetva Hattı Sıkça Sorulanlar

Ramazan ayının girmesiyle beraber doğal olarak oruç ile ilgili konularda doğru bilgi edinme ihtiyacı doğmaktadır. Diyanet işleri başkanlığımızın 2012 yılından beri hizmet verdiği Fetva hattı vatandaşlarımızın bu konuda ki ihtiyacına cevap vermektedir. 2021 yılından bu yana ise ülke geneline “Alo 190 Fetva Hattı” genel çağrı merkezi sistemiyle hizmet vermekte iken günlük 3-4 bin soru bu hat üzerinden cevaplanmaktadır. Bu rakam ramazan günlerinde 13 bini bulabilmektedir.

  Hemen hemen her yıl özellikle Ramazan ve Kurban mevsiminde benzer sorular gelmekle beraber akla gelebilecek her türlü dini, tıbbi, örfi, mali, ticari konularda yetkili ağızdan İslam hukukuna göre güncel cevaplar verilmektedir. Bunlardan siz okuyucularımızın da bilmek isteyebileceği gelen sorulardan bazılarını (fitre, fidye, zekat, niyet, sahur, imsak, iftar, tedavi, mazeret, keffaret, kaza vb.) buradan sizlerle paylaşmak isterim.

Orucu bozmayan durumlar :

Gıda (vitamin,tuz,serum) ve keyif verici (nikotin,esrar) olmayan enjeksiyonlar.

Astım ve Koah Hastalarının kullandığı spreyler.

Göz, kulak ve burun damlası kullanmak.

Zarında delik bulunmayanların kulak yıkatması.

Dil altı hapı kullanmak.

İdrar kanalını görüntüleme, idrar kanalına ilâç akıtmak.

Makat veya kadının üreme organından ultrason çektirmek.

Su, yağ vb. gıda özelliği taşıyan başka bir maddenin vücuda girmemesi kaydıyla endoskopi, kolonoskopi yaptırmak.

Lokal anestezi uygulamak.

Makattan ve kadının üreme organından fitil kullanmak.

Suyun bağırsaklara verilmesinden sonra bekletilmeden bağırsakların hemen temizlenmesi kaydıyla lavman yaptırmak.

Hastaya herhangi bir sıvı maddesi verilmeden hemodiyaliz yaptırmak.

Anjiyo, biyopsi yaptırmak.

Kan vermek, hacamat yaptırmak.

Merhem sürmek, vücuda takviye içermeyen ilâçlı bant yapıştırmak.

Ağız dolusu bile olsa kendi isteğiyle olmaksızın kusmak.

Balgam veya burun akıntısını yutmak.

Ağzı çalkaladıktan sonra kalan yaşlığı tükürükle yutmak.

Boğazına su kaçmamak kaydıyla serinlemek için yıkanmak veya yüzmek.

Suyla ıslatılmış bile olsa misvak veya diş fırçası kullanmak.

Sürme çekmek.

Güzel koku sürünmek veya koklamak.

Cünüp olarak veya hayız yahut nifas kanı gece kesildiği halde gusül abdesti almadan oruca başlamak.

Boşalma olmadan eşini öpmek.

Unutarak oruç yasaklarını ihlâl etmek.

Boğaza ulaşan maddeler yutulmadığı takdirde dolgu yaptırmak, diş çektirmek, gargara yapmak, ağızda lokal tedavi için kullanılan sprey kullanmak.

Oruçlu iken ihtilam olmak.. orucu bozmayan durumlardandır.

*Ramazanın başında niyet almak gerekmekle beraber hergün niyetin dille söylenmesi şart değildir. Orucun vakti niyetle değil, imsakla başladığından niyet imsaktan önce de alınabilir. Sahur için saat kurmak vb. gibi her türlü hazırlık kalbi niyeti ifade eder.

Orucu bozan durumlar :

İmsak henüz kesilmedi zannı ile veya iftar ezanı okundu zannederek yeme-içme.

Hata ile ağza burna kulağa veya mideye su ve benzerinin kaçması.

Dişinde kalan nohut tanesi kadar bir şeyi yutmak.

Vitamin, serum veya kan iğnesi yaptırmak.

Eşiyle aşırı mubaşeretten dolayı ilişki olmaksızın boşalma veya el ile boşalma.

Yenmesi mutad olmayan birşeyi (taş,toprak,demir) yemek.

Zorla oruç bozmaya zorlanmak.

Abdeste, gusülde veya yağmulu havada istemeden boğaza su kaçması orucu bozan durumlardandır.

Not : Oruçlu iken oruçlu olduğunu unutarak yapılan yasaklar ; af kapsamında..

Hataen-yanlışlıkla yapılanlar ; kaza kapsamında..

Zannederek-sanılarak yapılan yasaklar ; yine kaza kapsamında..

Bile bile kasıtlı olarak yapılan yasaklar ise ; keffaret kapsamında değerlendirilir.

*Gündüz oruçlu iken adet görmeye başlayan kadın yer-içerken, adetliyken gündüz temizlenen kadın ise oruçlu gibi davranır.

*Orucu kazaya kalan kişi, iftara kadar yine oruçlu gibi davranması vaciptir.

Fitre, Fidye, Zekat

  Sıklıkla karıştırılan bu üç terimin arasında ortak konularla beraber ayrıldığı bariz farklar vardır. Örneğin ; Fitre ve fidyenin miktarı güncel 130 tl. dir. Zekâtın miktarı ise sabit 1/40 dır. Fitre ve fidye doğrudan ramazan ile alakalı iken, zekat ise sadece elde bulunan mal ile alakalıdır. Fitrenin Ramazan dan önce verilebilmesi ihtiyaca binaen caiz iken, henüz gelmemiş Ramazan orucunun fidyesi önceden verilemez. Fitre bayramdan önce verilmeli iken, fidye ise Ramazan’ın başlamasıyla verilebileceği gibi, Ramazan’ın içinde veya sonra da verilebilir. Bununla beraber her üçü için de sarf-harcama yerleri aynıdır ; Bakmakla yükümlü olduğu eşi, usulü (üst soy) furu’u (alt soy) ve zenginler haricindeki fakirlere verilmelidir. Bu sayılanlar verilemez.

  Fitre : İnsan olarak yaratılmanın ve Ramazan orucunu tutup bayrama ulaşmanın bir şükrü olarak, dinen zengin olup Ramazan ayının sonuna yetişen Müslümanların, fakir ve muhtaç kimselere vermesi vacip olan bir sadakadır. Fıtır sadakası, Kelle sadakası da denilmektedir. Fitrenin vacip olma sebebi sağ olarak bayrama kavuşmaktır.

  Bayram günü veya daha sonra da verilebilir. Ancak, en güzeli bayramdan evvel verilmesidir. Şâfiî mezhebine göre ise farzdır ve bununla yükümlü olmak için nisap miktarı mala sahip olmak şart değildir.

  Fitre ve fidye miktarı yaşanılan bölgenin şartlarına göre bir kişiyi bir gün (iki öğün) doyuracak miktarda belirlenir. Bu miktar, yoksul birinin dahi verebileceği fitrenin asgari ölçüsü olup güncel lokanta menüsü veya asgari ücret miktarı ile karşılaştırılmamalıdır.

  Dinen zengin olan(nisaba malik) ve ramazanın sonuna ulaşan Müslümanlar, kendileri ve küçük çocukları adına fitre vermekle yükümlüdür. Kişinin anne-babası, büyük çocukları, karısı, kardeşleri ve diğer yakınları için fitre ödeme zorunluluğu yoktur. Bunlar kendileri ödemelidirler. Dinen zengin sayılan kadın, kocası olsada olmasa da fitre ve zekatını kendisi vermekle yükümlüdür.

  Fidye : Ramazan' da oruç tutamayacak kadar düşkün veya hasta olup ileride iyileşme ihtimali de olmayan ağır kronik hastalar ile oruç tutamayacak kadar yaşlı olanların, tutamadıkları gün adedince vermesi gereken miktardır. Fidye, oruç keffareti olarak da bilinir.

  Sağlığı yerinde olup da orucunu bir mazeretten dolayı tutmayanlar fidye veremezler, sadece kaza edebilirler. Fidye, orucu tutamayıp kaza da edemeyecek durumda hasta-zayıf olanlar içindir. Fidye verecek kadar maddi gücü olmayanlar ise dinen sorumlu olmazlar.

  Oruç tut(a)mamış ve kaza etmeden önce oruç tutmaya mâni bir hastalığa yakalanmış veya ölüm döşeğine düşmüş kimseler ölmeden önce af dileyip oruç borçları içinde fidye vermeli veya ödenmesi için vasiyette bulunmalıdırlar. Vasiyette bulunulmayan dini borçlar varislerce ödenmek zorunda değildir.

  Zekat : Zenginlik ölçüsü olan nisaba (temel ihtiyaçlarının ve bir yıllık borçlarının dışında nisap miktarı (80,18 gr. altın veya bu değerde ki döviz-ticari mal) sahip kişilerin üzerinden bir kameri yıl geçtikten sonra vermesi gereken 1/40 oranında farz olan miktardır.

  Geçmiş yılların zekatı verileceği gibi gelecek yılların zekatı da tahminen hesaplanıp verilebilir. Hesap eksik çıkarsa üzerine ilave edilir. Zekata engel olan vadeli borçlardan sadece o yıla ait olan borç miktarı düşülür. Zekat fitre veya fidye verirken alanın bilmesi/söylenmesi gerekmeyip, verenin bilmesi/niyeti yeterlidir. Temlik (kabz) şartı olduğundan dolayı vakıflara, toplu davetlere, yurtlara, kurum ve kuruluşlara bizzat verilemez. Vekalet yoluyla güvenilir vakıf ve dernekler aracılığıyla yakın-uzak memleketlere gönderilebilir. Alan kişinin muhtaç olduğu biliniyor veya araştırılmış olmalıdır. Aksi halde zekatı geçerli olmaz tekrar verilmesi gerekir.

Fitre, fidye ve zekat  kimlere verilebilir ?

   Zekât verilebilen kişilere fitre ve fidye de verilebilir. Bakmakla yükümlü olduğumuz eş, anne baba ve dedelerle çocuk ve torunların dışında kalan kardeş, teyze, dayı, amca, hala ve onların çocukları, gelin, damat, kayınpeder ve kayınvalide gibi akrabalar zengin değillerse kendilerine zekât, fitre ve fidye verilebilir.

  Fidyelerin tamamı bir fakire topluca verilebileceği gibi, ayrı ayrı fakirlere de verilebilir. Ancak tek bir fidyenin(130tl) bölüştürülmesi uygun değildir.  Öğrenci, dinen zengin sayılmıyorsa ve buluğ çağına ulaşmışsa fitre ve zekât alabilir. Buluğ çağına ermemiş çocuklar babalarına tabi olduklarından babaları fakir değilse zekât alamazlar.

*İslam ilmihali / Diyanet işleri başkanlığı 

*Fetvalar / Din işleri yüksek kurulu

Yazıya ifade bırak !
Okuyucu Yorumları (2)

Yorumunuz başarıyla alındı, inceleme ardından en kısa sürede yayına alınacaktır.

Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve denizli20haber.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
Uygur
(30.03.2024 23:09 - #361)
Elinize sağlık
Bekir Özcan Yorumunuz için teşekkür ederim
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve denizli20haber.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Onr
(14.04.2024 12:57 - #365)
Emeginize saglik
Yorum yazarak Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve denizli20haber.com sitesine yaptığınız yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan tüm yorumlardan site yönetimi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.
(0) (0)
Sitemizden en iyi şekilde faydalanabilmeniz için çerezler kullanılmaktadır, sitemizi kullanarak çerezleri kabul etmiş saylırsınız.
islami sohbetler sohbet elektronik sigara omegle tv türk sohbet islami sohbet cinsel sohbet deneme bonusu